Tüp bebek uygulamasında yeterli ve istenen büyüklükte yumurtalar

TÜP BEBEKTE YUMURTA TOPLAMA İŞLEMİ (OPU)
Resmi büyütmek için üzerine tıklayın
YUMURTA TOPLAMA İŞLEMİ (OPU, Oocyte Pick-Up)

Tüp bebek uygulamasında yeterli ve istenen büyüklükte yumurtalar oluşturulmuşsa sırada bu yumurtaların toplanma işlemi vardır.

Yumurta toplama işlemi ne zaman, adetin kaçıncı günü yapılır?
Tüp bebekte yumurtalar oluşturulduktan sonra yumurtaları olgunlaştırmak amacıyla çatlatma iğnesi (HCG iğnesi, pregnyl, ovitrelle) yapılır. Bu iğne yapıldıktan 32-36 saat sonra yumurta toplama işlemi yapılır. Dolayısıyla yumurta toplama (opu) işlemi adet gününe göre yapılmaz.
Yumurta toplama işleminin yapılacağı gün yumurtaların (foliküllerin) kaç günde gelişeceğine bağlıdır. Yumurtalar ortalama 12-15 günde geliştiği için ve yumurta geliştirme tedavisi adetin genelde 3. günü başladığını için yumurta toplama işlemi de adetin 15-20. günleri arasına denk gelir genellikle.

Yumurta toplama işlemi nasıl yapılır?
Jinekolojik muayene masasında vajinal ultrasonografi yapar gibi yapılır işlem. Yalnız vajinal ultrason probunun ucunda klavuz görevi gören ve yumurta toplamakta kullanılan ince bir aparat ve iğne vardır. İşlem öncesi hasta steril olarak hazırlanır, vajen temizlenir. İğne yardımıyla yumurtaların içinde bulunduğu folikül denen keselere girilerek içerisinden yumurtalar emilerek (vakumla aspirasyon) alınır. Emilerek alınan sıvı laboratuvarda incelenerek içerisinde yumurta var mı bakılır. Eğer yumurta yoksa folikülün içerisi özel bir sıvı ile yıkanarak tekrar yumurta alınmaya çalışılır. Toplanan yumurtalar kültür sıvısı içerisinde inkübatör denilen cihaz içerisinde uygun ısı ve karbondioksit oranı sağlanarak saklanır. ICSI (mikroenjeksiyon) işlemine kadar yumurtalar yaklaşık 2-4 saat inkübatörde saklanır.

Yumurtaların içerisinde bulunduğu keseciklere folikül denir. Bunlar ultrasodan görülen yuvarlak siyah keselerdir. Her folikülün içerisinden yumurta (oosit) çıkmayabilir, yaklaşık olarak %80’inde yumurta bulunur. Bu nedenle yumurta toplama işleminde toplanan yumurta sayısı ultrasonda görülen folkül sayısından az olabilir.

Yumurta toplama işlemi ne kadar sürer?
İşlem ortalama yarım saat kadar sürer. İşlemden sonra 1-2 saat dinlenmeniz gerekir, daha sonra tüp bebek merkezinden doktorunuz tarafından bir sakınca bulunmazsa ayrılabilirsiniz.

Genel anestezi (uyutma) mı? Lokal anestezi (lokal uyuşturma) mı uygulanır?
Bazı merkezlerde lokal anestezi ile yapılırken çoğu merkezde hafif genel anestezi ile hasta uyutulur. Bu hastanın isteğine göre de değişebilir. Genel anestezi ile yapıldığında hasta hiçbirşey hissetmez, lokal anestezi ile uygulamalarda bazen çok hafif derecede rahatsızlık duyabilir. Ancak genel olarak ağrılı ve rahatsız bir işlem değildir. İşlem sırasında genel anestezi uygulanma ihtimaline karşı hastaneye gelmeden önce 6 saat hiçbir şey yememeniz, içmemeniz uygun olabilir, bu konuda size bilgi verilecektir.

Ağrı, kanama veya başka bir şikayet olur mu?
İşlem sonrasında hafif ağrı olabilir ve size önerilen uygun ağrı kesici ile (genellikle parasetamol) rahatlar. Çok hafif derecede vajinal kanama olabilir ve kendiliğinden aynı gün içerisinde kesilir genellikle. Nadiren fazla kanama olursa doktor tarafından uygulanan tampon ile kısa sürede durur. Kendiniz kanama için ped kullanmalısınız, tampon kullanmamalısınız.

Yumurta toplama işleminin komplikasyonları (riskleri):
Çok nadir olarak komplikasyon gelişebilir. Bunlar yumurtalıkta kanama olması, vajende kanama olması, pelvik enfeksiyon gibi komplikasyonlardır.

Spermin hazırlanması:
Yumurta toplanan gün erkek sperm verir. Sperm laboratuvarda hazırlanır, yıkama işemi uygulanır. Sperm verremeyen veya çok az canlı spermi olan erkeklerde TESE yöntemi ile sperm alınır.

Alınan spermler ve toplanan yumurtalar ile döllenme (fertilizasyon) aşamasına geçilir. Döllenme işlemi sonraki basamakta detaylı olarak anlatılmıştır.

Tüp Bebek Komplikasyonları

TÜP BEBEK TEDAVİSİNİN YAN ETKİLERİ, ZARARLARI
TÜP BEBEK TEDAVİSİNİN VE KULLANILAN İLAÇLARIN YAN ETKİLERİ VAR MIDIR?

Tüp Bebek Komplikasyonları:
Tıpta her tedavi fayda beklentisi ile uygulanır ancak beraberin de düşük de olsa bazı riskleri, zararları göze almayı gerektirir. Yan etkisi olmayan bir ilaç veya tedavi hemen hemen hiç yoktur. Tüp bebek tedavisi (IVF, ICSI, Mikroenjeksiyon) günümüzde çocuk sahibi olamayan çiftler için çok büyük faydalar sağlayan devrim niteliğinde bir tıp uygulamasıdır. Tüp bebek tedavisi de çok nadir de olsa bazı riskleri, yan etkileri doğurabilir. Bunlar ne kadar ciddi yan etkilerdir ve ne oranda görülürler aşağıda tek tek açıklanmıştır:

– Tedavi başarısızlığı: Tüp bebek tedavisinde en sık görülen istenmeyen durum budur. Tedavi başarısızlığının nedenleri ve oranalrı hakkında detaylı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilrisiniz.
– Ovaryan Hiperstimulasyon Sendromu (OHSS): Bu konuda detaylı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz. Kısaca yumurta oluşturmak için verilen ilaçların yumurtalıklarda fazla miktarda yumurta oluşumu ve kistlere neden olmasıyla oluşur. Ciddi derecede OHSS tüp bebek tedavileri sırasında %3-5 oranında oluşabilmektedir, hafif derecede OHSS’ye daha sık rastlanır. OHSS sadece tüp bebek tedavisinde oluşan bir durum değildir, yumurtlama tedavileri ve aşılama hatta klomen tedavisi sırasında nadiren oluşabilir.
– İkiz, üçüz, dördüz yani çoğul gebelikler: Çoğul gebelikler tüp bebek tedavisinde istenmeyen bir durumdur çünkü çoğul gebeliklerde bebeklerin ilerleyen gebelik aylarında erken doğum vb. nedenlerle kaybedilme riski daha yüksektir. Çoğul gebeliklerin başlıca nedeni çok sayıda embriyo transferi yapılmasıdır. Amrikada ve İngilterede tüp bebek uygulamaları sonucu olan doğumlarda ikiz oranı %20-35 civarında, üçüz oranı %2-7 civarında bildirilmiştir. Ülkemizde bu yan etkisi önlemek amacıyla çok sayıda embriyo transferi kısıtlanmıştır, uygun hastalarda sadece tek embriyo transferine izin verilmektedir.
– Yumurtalıkların dönerek burkulması (over torsiyonu): Tüp bebek tedavisinde çok nadir görülen bir komplikasyondur. Özellikle OHSS gelişen hastalarda gelişme riski fazladır. Tüp bebek uygulamalarında yaklaşık binde 1 oranında görülür. Detaylı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
– Kanama: Yumurta toplama sırasında meydana gelebilecek bir komplikasyondur vajinal kanama. Sıklıkla vajene tampon yerleştirilmesi ile kısa sürede durur.
– Enfeksiyon: Pelvik enfeksiyon (rahim ve yumurtalıklarla ilgili enfeksiyon) çok nadiren yumurta toplama işlemine bağlı gelişebilir. Antibiyotik tedavisi uygulanır
– Karın organlarında yaralanma: İdrar torbası, barsak ve rahime yakın damarlarda çok nadiren yumurta topkama işlemi sırasında yaralanma meydana gelebilir. Bunlar binde 1 veya daha az oranda görülebilen nadir komplikasyonlardır.
– Dış gebelik: Bu konu ayrıntılı olarak ayrıca açıklanmıştır, buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Embriyo transferinden sonra gebelik testi

ÜP BEBEKTE EMBRİYO TRANSFERİ
Resmi büyükmek için üzerine tıklayın
EMBRİYOLARIN RAHİM İÇERİSİNE YERLEŞTİRİLMESİ
Tüp bebek uygulamasında döllenme (fertilizasyon) elde edildikten sonra belirlenen sayıda embriyo anne rahmi içerisine yerleştirilir, buna embriyo transferi denir. Transfer işleminden 12 gün sonra yapılacak gebelik testi (hamilelik testi) ile gebelik olup olmadığı kontrol edilir.

Embriyo transferi ne zaman yapılır?
Döllenme işleminden 2-5 gün sonra, genellikle 3 gün sonra yapılır. Bu aşamada embriyo genellikle 4-8 hücreli formdadır.
5. veya 6. gün embriyo içi boşluklu bir şekil alır, bu haline blastokist adı verilir. Bazı nadir durumlarda bu günlerde de transfer yapılabilir, buna blastokist transferi denir. Blastokist transferi ayrı bir yazıda detaylı olarak anlatılmıştır.

Embriyo transfer işlemi ne kadar sürer?
Embriyo transferi 5-10 dakika kadar süren kısa bir işlemdir. Ağrı ve rahatsızlık yaratmadığı için işlem sırasında anestezi uygulanmaz. Bu nedenle işlemden bitince bir iki saat istirahat ettikten sonra hastaneden ayrılabilirsiniz.

Embriyo transferi nasıl yapılır?
Jinekolojik muayene masasında aynı muayene pozisyonunda olduğu gibi hasta hazırlandıktan sonra muayene aleti (spekulum) yerleştirilir. Rahim ağzı özel sıvılarla temizlenir. Daha sonra embriyolog tarafından laboratuvardan getirilen embriyolar ince bir kateter yardımıyla rahim içerisine yerleştirilir. Kaç tane embriyo transfer edileceği bazı kriterlere göre belirlenir. Gereğinden fazla embriyo transferi çoğul (ikiz, üçüz) gebelik riskini arttırdığı için sakıncalı olabilir. Yaşı genç olan ve kaliteli embriyoları olan hastalarda daha az sayıda embriyo transferi planlanırken, yaşı ileri olan ve embriyo kaliteleri zayıf olan hastalarda daha çok sayıda embriyo transferi planlanır. (Bkz: Kaç tane embriyo transfer edilebilir?)
Transfer edilecek embriyoların dış kısmındaki zona tabakası kalın ise lazer ile zonaya inceltme işlem (AHA) uygulanabilir ve daha sonra transfer gerçekleştirilir.

Embriyo dondurma ve dondurulmuş embriyo transferi:
Elde edilen kaliteli embriyolardan rahime transfer edilenlerin dışında fazla kalanlar dondurulabilir ve daha sonraki tüp bebek tedavilerinde kullanılabilirler. Bu sayede tekrar tüp bebek uygulaması gerekirse yumurta oluşturma ve yumurta toplama aşamalarının uygulanmasına gerek kalmadan direkt embriyo transferi yapılabilir. Embriyo dondurma hakkında ayrıntılı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Embriyo transferi sonrası kullanılacak ilaçlar:
Genellikle progesteron ilaçları reçete edilir ve nasıl kullanılacağı tarif edilir. Bu ilaçlar tablet, vajinal jel, enjeksiyon şeklinde olabilir. Crinone jel, progestan kapsül gibi… Bunların dışında vitamin veya başka ilaçlar reçete edilmişse dikkatli şekilde kullanılmalıdır. Progestan kapsül ağızdan veya vaginal yoldan kullanılır., crinone jel vaginal yoldan kullanılır, progynex ampül kas içerisine enjeksiyon şeklinde uygulanır.

Embriyo transferinden sonra gebelik testi (hamilelik testi) ne zaman, kaçıncı gün yapılır?
Embriyo transferinden sonra 12. gün gebelik testi yapılması gerekir. Tüp bebekte gebelik testi yapılması hakkında ayrıntılı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilrisiniz. Kanda gebelik testi (B-HCG değeri) hakkında ayrıntılı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilrisiniz. Kullanılan ilaçlar adet gecikmesine neden olabilir, bu nedenle adet gecikmesi her zaman gebelik olduğu anlamına gelemez.

Ultrason ne zaman yapılır?
Gebelik testinde gebelik saptandığında henüz ultrasonda görülemeyecek kadar küçüktür. Gebelik testinden 10-14 gün sonra (transferden 3 hafta sonra) yapılacak ultrasonda gebelik kesesi ve tekiz,ikiz, üçüz olduğu görülebilir. Bazen gebelik başta ikiz veya üçüz olduğu halde bir kaç hafta sonra gebelik keselerinden birisi kaybolabilir ve bebek sayısı azalabilir.